Archive For The “Satranç Hakkında” Category

2014 Türkiye Küçükler ve Yıldızlar Şampiyonası

By |

 

Read more »

2013 Ankara Birinciliği

By |

Read more »

2013 Türkiye Şampiyonası

By |

Read more »

2013 Türkiye Yaş Grupları

By |

Read more »

Boris Spassky’ye Açık Mektup – Ayn Rand – 1974

By |

ayn randSayın Yoldaş Spassky:
Bobby Fischer ile yapmakta olduğunuz dünya satranç şampiyonluğu maçını büyük bir ilgi ile izliyorum. Satranç meraklısı değilim ve hatta oynamam da ve oyunun sadece temel kurallarını biliyorum. Ben mesleği romancı-felsefeci olan birisiyim.

Fakat televizyonda hamle hamle yeniden verilen bir oyununuzu izledim ve onları bir satranç oyuncusunun ihtiyaç duyduğu müthiş düşünce ve planlama karmaşıklığının gerçek bir ispatı olarak gördüm. Bu bir satranç oyuncusunun kaç şeyi aklında tutması gerektiğinin ,kaç şeyi entegre etmesi gerektiğinin,ne kadar ileriyi görmesi ve planlaması gerektiğinin bir ispatıydı. Sizin ve rakibinizin sıradışı bir entellektüel kapasiteye sahip olması aşikardı.

Sonra ,oyunun kendisinin ve oyuncuların zihni marifetinin onların uğraştıkları realitenin metafiziksel mutlaklığı sayesinde mümkün olduğunu fark ederek sarsıldım. Oyuna Kimlik Kanunu ve onun sonucu olan Nedensellik Kanunu hakimdir. Her şey olduğu gibidir: bir vezir bir vezirdir, bir fil bir fildir,ve her birinin yapabileceği hareketler onların niteliğiyle belirlenir: bir vezir doğrusal ya da diyagonal herhangi bir açık çizgide ilerler,bir piyon ilerleyemez;bir kale satranç tahtasının bir kenarından diğerine ilerler,bir piyon ilerleyemez,vs. Onların kimlikleri ve hareketlerinin kuralları sabittir – ve bu durum oyuncuların aklının karmaşık,uzun vadeli bir strateji geliştirmesini mümkün kılar,bu nedenle oyun sadece kişinin (ve rakibinin) marifetine bağlıdır.

Bu durum beni size sormam gereken bazı sorulara götürdü.

1. İki saatlik beyin çatlatan bir emekten sonra – rakibinizi köşeye sıkıştırdığınız – kritik bir anda,bilinmeyen,keyfi bir kuvvet aniden diyelim rakibinizin filinin vezir gibi oynamasını sağlayacak şekilde oyunun kurallarını rakibinizin lehine değiştirmiş olsa,oynayabilir miydiniz? Oynayamaz mıydınız? Ancak gerçek hayatta,bu sizin ülkenizin kanunudur ve bu oynamak için değil, fakat yaşamak için sizin ülkenizin vatandaşlarının içinde bulunduğu durumdur.

2. Satrancın kuralları diyalektik bir realiteye uygun olacak şekilde zıtların bir araya gelebileceği şekilde yenilense,böylece kritik bir anda sizin veziriniz Beyaz’dan Siyah’a dönüp,rakibinizin veziri olsa ve sonra da her ikinize de ait olan Gri’ye dönse,oynayabilir miydiniz, oynayamaz mıydınız? Ancak gerçek dünyada,bu sizin vatandaşlarınızın kabul etmesi,içselleştirmesi ve onlarla yaşaması öğretilen realite görüşüdür.

3. Bir ekip halinde oynamak zorunda olsanız – yani kendi başına düşünmeniz ve oynamanız yasaklansa ve bir grup tavsiyeci ile değil fakat her hareketinizi oylamayla belirleyen bir takım ile birlikte oynamak zorunda olsanız- oynayabilir miydiniz? Bir şampiyon olarak takım içindeki en iyi beyin siz olacağınızdan,takımı sizin stratejinizin en iyi olduğuna ikna etmek için ne kadar çaba ve zaman harcamak zorunda kalırdınız? Başarmanız mümkün olur muydu? Eğer bazı faydacı,sadece içinde bulunduğu anı düşünen zihniyetler rakibinizin atını sizin üç hamle sonra şah mat olmanıza yol açma pahasına alsa ne yapardınız ? Devam edebilir miydiniz ? Ancak gerçek dünyada ,bu sizin ülkenizin teorik idealidir,ve bu ülkenizin (bir gün) bilimsel çalışma,sanayi üretimi ve insanoğlunun hayatta kalması için gereken herhangi bir diğer aktiviteyle uğraşmada önerdiği metottur.

4. Hantal bir takım çalışma mekanizması söz konusu olsa ve hareketleriniz basitçe arkanızda duran – hiçbir şeyi açıklamayan veya tartışmayan,tek argümanı ve niteliği silahı olan bir kişi – tarafından sırtınıza dayalı bir silahla size dikte ettirilse,oynayabilir miydiniz? Oyuna devam etmeyi bir tarafa bırakın,başlayabilir miydiniz? Ancak gerçek dünyada,bu sizin ülkenizde insanların yaşadığı (ve öldüğü) uygulamadaki politikadır.

5. Oyunun kuralları farklılaştırılsa ve siz “proletaryacı” kurallarla oynarken rakibinizin “burjuva” kurallarla oynadığı,bir uluslararası Satranç Federasyonu profesyonel anlayış,ilgi ve yaklaşımından hoşlanır mıydınız,bu şartlarda oynayabilir miydiniz ? Böyle bir “çok kurallı” sistemin çoklu mantıkçılıktan daha saçma olduğunu mu söylerdiniz? Ancak gerçek dünyada, sizin ülkeniz diğer ülkelerin “burjuva” mantığı veya “Aryan” mantığı , ya da “üçüncü dünya” mantığı vs. izlediklerini iddia ederken kendisinin “proletarya” mantığı izlediğini ve küresel uyum ve anlayış peşinde koştuğunu ifade etmektedir.

6. Oyunun kuralları bir istisna ile bugünkü gibi kalsa,yani (kitleleri temsil ettikleri için) piyonlar daha etkili taşları (bireyleri) kurban verme pahasına korunmaları gereken en değerli ve en harcanamaz taşlar olarak ilan edilse,oynayabilir miydiniz ? Bu sorunun cevabının berabere olduğunu iddia edebilirsiniz,çünkü bu tür bir ahlak kuralını kabul eden sadece sizin ülkeniz değil tüm gerçek dünyadır.

7. Oyunun kuralları aynı kalsa fakat eşitlikçi prensibe uygun olarak ödüllerin dağıtımı değiştirilse,yani ödüller,onur ve ünvan,kazanana değil fakat kaybedene verilse,kazanmak bir bencillik belirtisi olarak kabul edilse ve kazanan,üstün bir zekaya sahip olması nedeniyle diğerlerine şans tanımak için bir yıl oyundan men etme cezasıyla cezalandırılsa,oyunu oynamaya dahi tenezzül eder miydiniz ? Siz ve rakibiniz kazanmak için değil fakat kaybetmek için oynamaya çalışır mıydı? Bu sizin aklınızı nasıl etkilerdi?

Bana cevap vermek zorunda değilsiniz,Yoldaş. Konuşma ve hatta bu gibi soruları düşünme özgürlüğüne dahi sahip değilsiniz ve ben de zaten cevapları biliyorum. Hayır,yukarıdaki şartların hiçbirirnin altında oyunu oynayamazsınız. Satranç dünyasına kaçmış olmanız bu tip olaylardan kaçmak içindir.

Evet, Yoldaş,satranç bir kaçıştır,realiteden bir kaçıştır. Satranç, yaşamaktan korkan ortalamanın üstünde zekaya sahip olan,fakat aklını meşgalesiz tutamayan ve onu gerçek olmayan bir şeye adamış olan ve böylece reddetmiş olduğu canlı dünyayı anlaşılması çok güç olduğu için başkalarına teslim etmiş bir insan için bir “çıkıştır.” Bir “uydurma oyun”dur.

Lütfen bunu bu tip oyunlara karşı olduğum şeklinde algılamayın: oyunlar insanın hayatında önemli bir yere sahiptir,gerekli olan dinlenmeyi sağlarlar ve satranç sürekli amaca yönelik çalışma baskısı altındaki insanlar için bu işi görür. Ayrıca, -spor yarışmaları gibi- bazı oyunlar bazı insan hünerlerinin bir mükemmellik seviyesine ulaştığını görme fırsatı sunar. Fakat,gerçek dünyada tekerlekli sandalye ile dolaşan bir dünya koşu şampiyonu hakkında ne düşünürsünüz? Ya da dört ayağı üzerinde emekleyen bir yüksek atlamacı hakkında? Siz satranç profesyonelleri insan marifetlerinin en üstünü olan entelektüel gücün ifadesi olarak algılanmaktasınız- ancak bu güç altmış-dört kareli satranç tahtasının sınırları ötesinde sizi terk eder ve aklı karışık, endişeli ve ilgisi dağılmış halde bırakır. Çünkü siz bilirsiniz,satranç tahtası bir eğitim alanı değil,gerçeğin yerine konan bir şeydir.

Yetenekli,erken gelişmiş bir genç kendini dünya karşısında sersemlemiş halde bulur: onun anlayamadığı insanlardır,onu korkutan insanların anlaşılmaz,çelişkili,dağınık davranışlarıdır. Doğru teşhis ettiği,fakat mücadele etmeyi tercih etmediği düşman insan irrasyonelliğidir. Aklının takdir edileceği bir sığınak arayarak geri çekilir,pes eder ve kaçar- ve satranç bubi tuzağına düşer.

Siz satranç profesyonelleri özel bir dünyada yaşıyorsunuz; emniyetli,korunan,düzenli bir dünyada. Bu dünyada varoluşun tüm önemli ve temel prensipleri öylesine açık ve sağlam yerleşmiştir ve uyulmaktadır ki onların farkında olmak zorunda bile değilsiniz.(Bunlar benim yedi sorumdaki prensiplerdir.)Bu prensiplerin oyununuz için ön şartlar olduğunu bilmezsiniz – ve siz onlarla karşılaştığınızda,realitede onları veya onların ihlallerini tanımak zorunda değilsiniz. Sizin dünyanızda,onlar hakkında endişelenmek zorunda değilsiniz,tek yapmanız gereken şey düşünmedir.

Düşünme işlemi insanoğlunun asıl hayatta kalma yoludur. Bu işlemi başarılı bir şekilde gerçekleştirmenin hazzı -kişinin kendi aklının faydasını yaşaması- insan için varolan hazların en önemlisidir, ve bu ister büyük,ister küçük herhangi bir zeka seviyesindeki insanların en derin ihtiyaçlarıdır.Bu nedenle, sizi satranca çeken şeyin ne olduğu anlaşılabilir: tüm gereksiz engellerden arınmış ve aklınızın gücünün muzafferane kullanımı dışında hiçbir şeyin önemli olmadığı bir dünya bulduğunuza inanıyorsunuz.Fakat bunu buldunuz mu Yoldaş?

Aritmetiğin aksine,satranç zihinsel çabanın temel eğilimi olan soyutluğu temsil etmez; onun zıddını temsil eder:zihinsel çabayı bir takım somut şeyler üzerinde odaklar ve bir aklın başka hiçbir şeye yeri kalmayacak şekilde karmaşık hesaplamalar yapmasını talep eder. Bir hareket ve mücadele illüzyonu yaratma yoluyla, satranç profesyonel oyuncunun aklını hayata karşı kritik olmayan,önem vermeyen bir pasifliğe indirger. Satranç,entelektüel çabanın motorunu yani “Ne için?” sorusunu ortadan kaldırır ve bir ölçüde korkutucu bir şey bırakır:amacından soyutlanmış entelektüel çaba.

Eğer -psikolojik veya varoluşsal nitelikteki belli sayıda sebepten dolayı-bir insan gerçek hayatın kendisine kapalı olduğuna,başaracak veya peşinde koşacak hiçbir şeye sahip olmadığına, hiçbir hareketin mümkün olmadığına inanmaya başlarsa,bu durumda satranç onun panzehiri olur, yani buna tamamen inanmayı ve hareketsiz durmayı reddeden kendi asi zihnini uyuşturma metodu olur. Yoldaş, satrancın sizin ülkenizde şu an ki rejimden önce ve sonra her zaman bu kadar popüler olmasının ve neden çok sayıda Amerikalı satranç ustasının olmamasının sebebi işte budur. Gördüğünüz gibi,bu ülkede insanlar hala hareket özgürlüğüne sahiptir.

Sizin ülkenizin liderleri bu şampiyonluk maçını bir ideolojik konu, Rusya ve Amerika arasında bir yarış olarak ilan ettiği için Bobby’nin kazanmasını istiyorum, tüm arkadaşlarımda böyle. Bu maçın ülkemizde beklenmeyen bir ilgi uyandırmasının sebebi Amerikan halkının,sizin ülkenizin saldırı,kışkırtma ve holigan küstahlık politikasına ve kendi hükümetimizin aşırı hoşgörülü ve aşırı nazik sabrına olan uzun süreli kızgınlığının ve öfkesinin sonucudur. Hepimiz yüzsüz,isimsiz kollektif yığınlar arasındaki (bize bir iyi-kötü mücadelesi yapan iki şövalyenin ortaçağ mücadelesine çok benzer gibi görünen) küresel çatışmalardan yorgun ve bıkkın olduğumuzdan,ülkemizde Sovyet Rusya’nın herhangi bir tarzda,herhangi bir bakımdan ve herhangi bir şekilde yenilgiye uğratılmasını görme yönünde yaygın bir arzu vardır.(Fakat tabii ki bu bir semboldür,siz şeytanın gönüllü bir savunucusu değilsiniz,belki de hepimizin bildiği gibi dünyanın geri kalanı olduğu gibi onun bir kurbanı durumundasınız.)

Ancak Bobby Fischer’in davranışı sembolizmi bozmaktadır; fakat bu bir satranç uzmanının aklı ile realite arasındaki çatışmanın açık bir örneğidir. Kendinden emin,disiplinli ve parlak olduğu aşikar olan bir oyuncu gerçek dünya ile uğraşmak zorunda kalınca çökmektedir. O bir çocuk gibi aksilikler yapmaktadır,anlaşmaları bozmaktadır,rasgele taleplerde bulunmaktadır ve bir lise turnuvasındaki satranç oyununda kendini diskalifiye edecek olan bir tarzda kapris tavırlarına girmektedir. Bu nedenle o gerçek dünyaya,kendisini ondan kaçırtan şeytanı yani irrasyonelliği getirmektedir. Bir mektup imzalamaktan,herhangi bir ciddi sorumluluk almaktan korkan,hayatını nasıl yaşayacağını öğrenmek için mistik bir mezhebin keyfi fermanlarının rehberliğini arayan bir adam,muhteşem,kendinden emin bir adam değil, fakat anlık kızgınlık ve belki de bir hainlik hissiyle hırpalanmış trajik derecede çaresiz bir kurbandır.

Fakat akıl prensiplerinin bir satranç tahtasının sınırları ötesinde uygulanamayacağını, onların sadece bir insan icadı olduğunu,dışarıdaki kaosa karşı yetersiz olduklarını,gerçek dünyada hiçbir şansları olmadığını söyleyebilirsiniz. Bu doğru olsa,hiçbirimiz hayatta kalmazdık ve hatta doğmazdık,çünkü insan türü uzun zaman önce yok olurdu. Eğer yukarıda bahsettiğim türden irrasyonel kurallar altında,insanlar bir oyun dahi oynayamazsa nasıl yaşayabilirler? Bir insan icadı olan – daha doğrusu insanın hatası olan – akıl değil,akıl dışılıktır.

Tabiat (realite) satranç kadar mutlakçıdır ve onun kuralları (kanunları) da o kadar çok (hatta daha fazla) değişmezdir – fakat onun kuralları ve kuralların uygulamaları çok,çok daha karmaşıktır ve insan tarafından keşfedilmek zorundadır. Ve tıpkı bir insanın satranç kurallarını ezberleyebileceği, fakat onları uygulamak için kendi aklını kullanmak zorunda olması gibi her insan tabiatın kurallarını uygulamak için,yani başarılı bir şekilde yaşamak için,kendi aklını kullanmak zorundadır.Uzun bir süre önce tüm ustaların büyük ustası bize tabiatın ve hayatın niteliklerinin temel prensiplerini vermiştir.Onun adı Aristo idi.

Aristo prensiplerine dayalı bir toplumda yaşasanız, satranca kaçmak ister miydiniz? Bu ülke, sizin aklınızın gücünü istediğiniz bir boyutta,sonuna kadar kullanabileceğiniz, başarılarınızın ödüllerini alacağınız ve akıl dışı olmayı tercih eden insanların sizi durdurmaya güçlerinin olmadığı ve kendilerinden başka kimseye zarar veremeyecekleri,kuralları nesnel,sıkı ve açık olan bir ülke olurdu. Böyle bir sosyal sistem geliştirilemez,diyorsunuz değil mi? Fakat o geliştirildi ve tam varoluş noktasına yaklaştı – sadece seviyesiz zihniyetler,silahları olan insanlar ve onların cadı doktorları insanların onu bilmesini istemediler. Ona Kapitalizm adı verilmiştir.

Fakat Yoldaş, bu konuda berabere kaldığımızı söyleyebilirsiniz: sizin ülkeniz bu kelimenin anlamını bilmez, ve bugün bizim ülkemizdeki çoğu insanda onu bilmez.

Saygılarımla

Ayn RAND “

Çeviren Nejdet Kandemir

Read more »

Satrancın Yararları – Faydaları

By |

 – Kötü alışkanlıklar edinilmesine engel olur.

– Planlı hareket etmenin önemini ve gerekliliğini kavratır

-Süratli, doğru ve çabuk düşünebilmeye yardımcı olur, olaylara doğru yorumlarla yaklaşabilme yeteneklerini geliştirir.

– Kişiliği ve karekteri olumlu yönde etkiler ve geliştirir.

-”Kendine güven” duygusu aşılar ve bunu geliştirir.

– Kendi güç ve yeteneklerini daha iyi tanıyarak, bireysel güç ve yetenekleri açığa çıkarmaya ve bireysel doğru kararlar alabilmeye yardımcı olur.

– Dikkatini tek konu üzerinde yoğunlaştırabilme alışkanlığı kazandırır.

-Diğer ders konularının daha iyi anlaşılıp kavramasına yardımcı olur. Bilimselliği ön plana alarak araştırmalar yapmaya yönlendirir.

– Konulara karşı şüpheci yaklaşımı benimsetir, onları ezberci zihniyetten arındırır.

– Kişileri düşünen, araştıran, yargılayan varlıklar haline getirir ve yaratıcılıklarında özgür bırakan bir ortam hazırlar.

– Başarıya ancak ve ancak sistemli ve disiplinli bir çalışmayla varılabileceğini gösterir.

– Mücadeleci bir ruh yapısına sahip olmanın gerekliliğini benimsetir.

– Başarısızlıklar karşısında yılmamayı, başarı için daha da çok çalışmanın gerekli olduğunu öğretir.

– Başarılardan büyük hazlar duyarak daha da başarılı olmaya yönlendirir.

– Yepyeni hedefler göstererek bu yeni hedefler doğrultusunda motivasyon sağlar.

– Kişilerin olumsuz bir yönünü, eksikliğini, veya bir davranış bozukluğunu hızlıca ortaya çıkarır.

– Kurallara uymayı, dostça oynamayı, kaybetmeyi kabullenmeyi, kazananı kutlamayı öğretir.

– Yakın dostluklar kurup daha çok sosyalleşmeye ve sosyal yaşamının zenginleşmesine yardımcı olur.

– Satrancın yararlarını gösteren bütün bu maddeler, Milli Eğitimin de temel amaçlarındandır, Türk Milli Eğitimi’nin öğrenciler tarafından kazanılmasını istediği temel davranışlardır. Bu kadar pozitif etkisi olan bir araç kesinlikle bir ‘EĞİTİM ARACI’dır. Yeryüzünde başka hiçbir araç, bu kadar olumlu davranışların hepsini birden bireylere kazandıramaz!

 

Read more »

Hayatımız Satranç

By |

                                                        

                                                         Satrançta 64 Altın Öğüt

 1.Yaptığınız her hamlenin bir amacı olsun.
 2.Rakibin her hamlesinin amacını anlamaya çalışın. Oynadığı taşın gidebileceği yerlere bakın.
 3.Girişken ama amaçlı oyna. Gereksiz değiş tokuştan kaçın.
 4.Rakibin stilini biliyorsan, bundan yararlan. Fakat sonunda, konuma gore oyna, rakibe göre değil.
 5.Rakibin hamlelerini göz ardı etme.

 6.Gereksiz yere şah çekme. Anlamı varsa şah çek.
 7.Rakibin bütün tehditlerine yanıt bul. Bunu yaparken kendi konumunu geliştir ve/veya karşı tehdit yap.
 8.İnisiyatifi almaya çalış. Zaten varsa, onu koru. Yoksa, ele geçirmeye çalış.
 9.Değiş-tokuşlarda, en azından verdiğin kadar al.
 10.Değiş-tokuşlarda, en değersiz taşla almaya başla, tabi başka bir taşla almak için geçerli bir neden yoksa.
 11.Kayıplarını en aza indir. Taş kaybediyorsan, mümkün olduğunca az kaybetmeye çalış.
 12.Taş kaybediyorsan, karşılığında olabildiğince çok almaya çalış.
 13.Hata yaparsan, savaşmaktan vazgeçme. Rakip avantaj elde ettikten sonar gevşeyip, senin kurtulmana yol açabilir.
 14.Kayıp durumda değilsen, hiçbir zaman, rakip senin tehdidini görmeyecek diye, riskli bir hamle yapma. Kayıp durumdaysan zaten kaybedecek bir şeyin kalmadığı için bunu yapabilirsin.
 15.Kendi gücüne güven. Rakibin hamlesinin amacını göremediysen, bir amaç taşımadığını varsay.
 16.Geçerli bir nedeni yoksa, feda yapma.
 17.Eğer rakibin fedasını kabul etmek veya etmemek arasında bir karar veremiyorsan, kabul et.
 18.Çok aletle hücum et. Sadece 1 – 2 aletle hücum etme.
 19.Rakibin çifte tehditlerine dikkat et.
 20.Merkez için oyna: onu koru, kontrol et, ele geçir, etkile.
 21.Merkezi piyonlarla ele geçirmek için savaş.
 22.Dikkatsiz piyon hamleleri yapma. Açılışta mümkün olduğunca az piyon hamlesi yaparak gelişimini tamamla.
 23.Mantıklı olmak koşuluyla, merkez piyonlarını 2 sür.
 24.Açılışta, mümkün olduğunca, sadece merkez piyonlarını oyna. Tabi açılışın temelinde diğer piyonları oynamak yoksa.
 25.Fillerinizi, merkez piyonlarınızı tek sürerek önlerini kapatmadan once geliştirmeye çalışın.
 26.Aletlerinizi, özellikle de atlarınızı, olabildiğince çabuk, merkeze doğru geliştirin.
 27.Amaçlı bir şekilde gelişin; sadece geliştirmiş olmak için bir aleti oynamayın.
 28.Zaman (veya hamle) kaybetmeyin. Her hamlede yeni bir alet geliştirmeye çalışın. Açılışta, geçerli bir nedeniniz yoksa, aynı taşı 2 veya daha fazla kere oynamayın.
 29.Gelişimde, tehditler de yapmaya çalışın. Fakat gereksiz (geçersiz) tehditler yapmayın.
 30.Öncelikle minör aletleri (atları ve filleri) geliştirin. Şah kanadındaki aletleri, vezir kanadındakilerden daha önce geliştirin, ve atları fillerden önce geliştirin.
 31.Değiş-tokuşlarda da gelişmeye çalışın.
 32.Gelişim avantajınız varsa, bunu değerlendirmek için hücum edin. Hücum etmezseniz, karşı taraf gelişimini tamamladığında avantajınız kalmaz.
 33.Eğer açılışın gereği değilse, vezirinizi çok erken çıkmayın.
 34.Taşlarınıza olabildiğince alan yaratmaya çalışın.
 35.Açık hatları ele geçirin.
 36.Kalelerinizi açık hatlara gelin, veya açılacak olan hatlara gelin.
 37.Erken rok atın.
 38.Rakibin rok atmasına engel olmaya çalışın. Onu merkezde kalmaya mahkum edin, özellikle açık oyunlarda.
 39.Rakiplerinizin taşlarını açmaza alın. Kendi taşlarınızın açmaza girmemesine çalışın. Açmaza alınmışsanız, en kısa zamanda, açmazdan kurtulmaya çalışın.
 40.Açmaza aldığınız taşları, eğer yararlı bir amacınız yoksa almayın. Mümkünse, onlara başka taşlarla da, özellikle piyonlarla, hücum etmeye çalışın.
 41.Rok attıktan sonra, zorunlu olmadıkça, şahın önündeki piyonları oynamayın.
 42.Rakip şaha hücum etmek için, etrafındaki karelerden birini seçin.
 43.Rakibin, senin bir renkte hareket eden filinle aynı renkte fili yoksa (filin karşıtsızsa), bu filinin hücum edebileceği kareler seç.
 44.Özellikle karşıtsız filinin rengindeki karelerde taktik olanaklar araştır.
 45.Hücum eden taşlarını, diğer taşlarınla hücumda destekle. Örneğin kalelerini, ve gerekirse vezirini de arka arkaya getirerek (batarya oluşturarak) hücumu destekle.
 46.Taktik fırsatlar başka türlü gerektirmiyorsa, bataryada en önde en değersiz taşın olsun.
 47.Hamlelerinin etkinliğini artır. Esnek hamleler yap.
 48.Bir hatta kontrolünü artırmak için, kalelerini çiftle, gerekirse vezirini de o hatta getir.
 49.Açık mı, kapalı mı bir oyun olduğunu irdele, ve ona göre oyna.
 50.Açık oyunlarda fillerini koru (atlarını değiştir), kapalı oyunlarda atlarını koru (fillerini değiştir).
 51.Fillerini etkin hale getirmek için, piyonlarını öbür renkteki karelere getir.
 52.Zayıflıkların, rakibin etkin filinin ters renkteki karelerde olsun.
 53.Materyal olarak öndeysen, veya hücuma uğruyorsan, taşları değiş-tokuşla azalt. Materyal olarak gerideysen veya hücum yapıyorsan, değiş-tokuşlardan kaçın.
 54.Bir plan yap, onu uygula ve planına sadık kal. Planını sadece gerekiyorsa değiştir.
 55.Alan avantajı elde etmek için, genellikle zamandan fedakarlık etmen gerekir.
 56.Kramp (sıkışık) durumdaysan, değiş-tokuşlarla rahatlamaya çalış.
 57.Kötü (etkin olmayan) aletlerini, rakibin etkin aletleri ile değiş-tokuş yap.
 58.Eğer konumun özellikleri belirsizse, planını gizle (açığa vuran hamleleri sonraya sakla). Planını açığa vurmayan hamleler yap.
 59.Alan kazanmak veya hat açmak için, piyonlarını ilerlet.
 60.Eğer merkez bloke ise, otomatik olarak rok atma.
 61.Eğer gelişimde geriysen, oyunu (özellikle merkezi) kapalı tut.
 62.Küçük avantajları biriktir. Tek bir avantaj oyunu kazanmaya yetmeyebilir. Ama birkaç avantaj sana oyunu kazandırır.
 63.Yedinci yatayı ele geçirmeye çalış, özellikle kalelerinle.
 64.Analitik yöntemi kullan. Ne yapacağını bilmiyorsan, önce konumu değerlendir, ve bu değerlendirmenle ilgili uygun soruları sor.

 

Read more »

Dünya Şampiyonu Vladimir Kramnik’in resmi açıklaması

By |

Dünya satrancındaki şu anki durumu göz önüne alarak konumumu belirtmeyi önemli görüyorum.

 

Şu anda resmi ünvan adayı Peter Leko ile yapacağım Klasik Dünya Satranç Şampiyonluğu maçına odaklanmış vaziyetteyim. Maçımız için tüm koşulların ve düzenlemelerin uygun olduğu konusunda anlaşmaya varmış durumdayız. Potansiyel sponsor ile görüşmelerimizin son bölümüne gelmiş bulunmaktayız. Anlaşmalar imzalandıktan sonra resmi açıklamalar yapılacaktır.

 

 

Einstein PLC ile yaptığım anlaşmadaki haklarıma dayanarak Ağustos 2003’ün başında firmaya bir iptal bildirimi yaptım. Bunun sebebi firmanın anlaşmanın en önemli maddesini – 30 Haziran 2003’de düzenlenecek Klasik Dünya Satranç Şampiyonası’nı – gerçekleştirememiş olmasıdır. Şu anda Einstein Grubu ve FIDE ile herhangi bir anlaşmam yoktur. Bu organizasyonlara benim adıma görüşme yapmaları için de hiçbir yetki vermemiş durumdayım. Peter Leko ile Buenos Aires’de düzenlenecek maçla ilgili açıklamalar gerçekten uzaktır.

 

Ruslan Ponomariov (FIDE Dünya Şampiyonu) ve Garry Kasparov ( FIDE Şampiyon adayı) arasındaki maçın olmayacak olması üzücüdür. Bu Prag birliği anlaşması sayesinde dünya satrancının birleşmesi umudunun engellenmesi anlamına gelir.

 

Yetkileri olan herkesin mantıklı bir çözüm bulup bu krizi çözmek için maksimum güç sarfetmelerini umuyorum.

 

Bırakın satranççılar satranç oynasın!

Read more »

Olmayan Maçın Analizi: Ponomariov-Kasparov

By |

Maçın İptali 

Satranç Dünyasını birleştime amacıyla 2002 yılında yapılan anlaşmaya uygun olarak Ponomariov ile Kasparov arasında oynanması gereken maç FIDE tarafından iptal edildi. Satrançseverlerin merakla beklediği bu maç sadece genç kuşağın son temsilcisi FIDE Şampiyonu Ponomariov ile Kasparov arasında yapılacak maç sebebiyle değil, aynı zamanda galibin Kramnik-Leko maçının kazananı ile oynayacak olması açısından da önemliydi. Belki de bu şekilde Kasparov, 2000 yılında Brain Games organizasyonu altında yapılan maçta Kramnik’e karşı olan kaybının rövanşını oynayabilecekti. Bu maçların sonunda dünyadaki bölünme sona erdirelecek ve Kramnik ile Kasparov da FIDE’nin bayrağı altında yarışmaya başlayacaklardı.

 

Kabul Edilemez Koşullar 
Maçın geleceği ile ilgili ilk şüpheler 12 Ağustos’a kadar Ponomariov’un maç ile ilgili koşul anlaşmasını imzalamamasıyla ortaya çıktı. Bu tarih her ne kadar anlaşma için son tarih olsa da FIDE bu süreyi 28 Ağustos’a kadar uzattı. Ponomariov ısrarla anlaşmada 4 değişiklik öneriyordu. 
Bunlar kısaca şöyleydi: 
1) Anlaşma yapıldıktan sonra kurallara uyulmaması halinde oyunculardan birini değiştirme hakkı FIDE’nin olacaktır maddesinin değiştirilmesi. 
2) Maçın uzatmalara kalması halinde bir günlük boş günün kaldırılması. 
3) Hakemlerden en az birinin ana dilinin rusça olması. 
4) Doping kontrolü testlerinin Rusya veya Ukrayna dışındaki tarafsız bir ülkede yapılması.

FIDE üçüncü ve dördüncü maddelerdeki istekleri yerine getirirken, birinci ve ikinci maddelerdeki talepleri uygun görmedi.

İddialar 
Ponomariov neden oynamadı? Satranç dünyasında bununla ilgili çeşitli teoriler hemen üretilmeye başlandı. Kimilerine göre Ponomariov FIDE’nin bu maçı iptal edemeyeceğinin düşünmüştü. Sebebi ise basitti. Maç için tüm davetiyeler, duyurular yapılmıştı. Maçın başlangıç oyununda Ponomariov’un ilk hamlesini Ukrayna Devlet Başkanı Kuçma, Kasparov’unkini de Putin yapacaktı. Ponomariov’a göre FIDE böyle bir skandalı göze alamazdı.

İkinci iddia Ponomariov’un Kasparov’dan korktuğu ve bu sebeple maçı çıkmaza sürüklediği yönündeydi. Şu anda rating listesinde onikinci sırada bulunan Ponomariov belki de kendini Kasparov karşısında yeterince kuvvetli hissetmiyordu. Nasıl Anand ve Short Kasparov’a yenildikten sonra eski güçlerine ulaşamadılarsa, o da benzer sona uğramak istemiyordu.

Üçüncü iddia ise en şaşırtıcı olanı. Parlemantsoki Gazetesi yazarı Evgeniy Bebchuk “Para… bütün mesele para beyler…” başlığı altında bu olay üzerine şaşırtıcı bir makale yayınladı. Bebchuk şöyle yazıyordu: “Ponomariov’un menajeri Danailov daha maç başlamadan açıktan 400.000 dolar talep etti ve de almayı başardı! İtiraf etmeliyim ki FIDE yöneticilerinin bu davranışına hiçbir anlam veremiyorum. Tabii ki toplam 1.600.000 dolarlık ödül parası ayrılmıştı ama bundan ayrı Tümenli petrolcülerimiz 100.000 dolar da ödeme yaptılar. Ponomariov’un yardımcıları bu parayı aldıklarından neden Kasparov gibi büyük bir oyuncu karşısında riske girsinlerdi ki?

Geleceğe Dair 
FIDE son resmi açıklamasında FIDE’nin eleme usulü yapılan Dünya Şampiyonasının birincisinin bir sonraki sene Kasparov ile maç yapacağını açıkladı. Tüm açıklamalarını Dünya Klasik Satranç Şampiyonu imzasıyla yayınlayan Kramnik ise önümüzdeki aylarda Leko ile maç yapacağını ilan etti ve tüm yetkilileri dünya satrancındaki bu krize çözüm getirmeleri için çaba sarf etmeye davet etti. Son mesajı ise tüm satrançseverlerin özlediği türden: 
“Bırakın satranççılar satranç oynasın!”

Selim Gürcan

 

Read more »

Her Satranç Oyuncusunun Bir Rakibi Vardır

By |

  Lasker, Capablanca, Alekhine 

 
Aslında ilk büyük yankılar uyandıran ikili Capablanca-Alekhine olsa da o devrin en az onlar kadar büyük ismi Lasker’i bu ikiliden ayrı tutmak istemedik. 
 
Lasker 1889 – 1940 yılları arasında kayıtlara geçen oyunlarına göre Lasker’in en çok maç yaptığı oyuncu Steinitz . İkilinin yaptığı 46 maçta Lasker 32 puan almış. Lasker’in en yüksek başarıyı yakaladığı oyuncu ise 37 maçta 29,5 ile Janowski. En kötü skoru ise 24 maçta 10 puan aldığı Capablanca’ya karşı. Lasker Alekhine ile yaptığı 8 maçta 5 puan almış. 
 
Capablanca Tüm satranç tarihinde rakiplerine en çok üstünlük sağlayan oyunculardan biri olan Kübalı J.R.Capablanca’nın hiç kuşkusuz en amansız rakibi dünya şampiyonluğu ünvanını da kaybettiği Alekhine. Ancak yine de ikilinin yaptığı 49 maçta 25,5 puan alan Capablanca rakibine +2 üstünlük sağlamış. Oyuncunun en çok maç yaptığı isim olan Frank Marshall ile skoru ise oldukça tatmin edici 35,5/54 (+17). Dönemin hiç bir oyuncusu kendisine önemli bir üstünlük kuramazken kendisinin en başarılı sonuçlar aldığı ünlü oyuncular arasında, Janowski (9,5/11 +8) , Yates (9,5/11 +8), Tartakover (9,5/14 +5), Bogoljubow (6/7 +5) sayılabilir. 
Alekhine Rus dünya şampiyonunun Capablanca ile olan mücadelesi dışında en göze çarpan sonuçları Bogoljubow ( 55,5/89 +22), Euwe (48/87 +9), Tarrasch (10/12 +8 ), Marshall (10,5/14 +7) Rubinstein (9/14 +4), Nimzowitsch (13,5/21 +6 ). Capablanca ve Lasker’ e karşı 2 galibiyet geride kalan Alekhine’in bir diğer ilginç sonucu 2 maçta 2 mağlubiyet ile Avusturyalı satranççı Schlechter’e karşı (0/2 -2) 
 
Botvinnik ve Rakipleri 
 
1948 -1963 yılları arasında dünya satrancında zirve mücadelesi veren Rus dünya şampiyonunun uzun yıllar boyunca farklı rakipleri olmuştur. Botvinnik’in en çok maç yaptığı oyuncu bir başka şampiyon Symslov (52,5/99 +6 ). Tal 22/44 skoru ile dengeyi yakalarken, en kötü skoru alan oyuncu Ragozin olmuş (31,5/38 +25 ! ) Botvinnik’in en kötü skoru ise dünya şampiyonluğu ünvanını da kaybettiği Petrosian (13/29 -3). 
 
Dönemin bir başka şampiyon ismi Tal derby karşılaşmalarında genelde rakiplerine üstünlüğü kaptırmasıyla ilgi çekiyor. Petrosian (20/43 -3 ), Kortschnoi (18/42 -6 ), Spassky (18/39 -3) Tal en iyi sonuçlarını Gligoric karşısında almış (21/38 +8) Bir başka ilginç mücadele olan Petrosian-Spassky maçları 36,5-36,5 eşitliği ile neticelenmiş. 
 
Dünyanın Soluğunu Kesen Maçlar 
 
Robert James Fischer, dünya şampiyonu Rus olur geleneğine kısa bir süre de olsa engel olurken kişiliğiyle olduğu kadar dönemin güçlü oyuncularna kurduğu açık üstünlükle de tüm dikkatleri üzerine çekmeyi başarmış. Hiç kuşkusuz soğuk savaşın satranç tahtasına taşındığı Fischer-Spassky maçları medya içinde ilk büyük satranç şovu olarak yerini alıyor. İşte Fisher’in etkileyici sonuçları ; Spassky (31/56 +6 ), Petrosian (17,5/29 +6), Larsen (11,5/14 +9) Taimanov (7,5/8 +7), Symslov (7,5/11 +4). 
 
Fischer’ in satranç dünyasından çekilmesinin ardından ilk çarpıcı düello Karpov-Kortschnoi maçları olmuştur. İkilinin günümüzde hala devam etmekte olan maçları Karpov’un 64/114 ile +14 lük üstünlüğü ile devam etmekte. 
 
Karpov – Kasparov !!! 
 
Tüm zamanların en büyük rekabeti hangisidir diye sorarsanız tek bir yanıt diğerlerinin büyük farkla önüne geçecektir. 1980’li yılların başında başlayan amansız mücadele günümüzde Karpov’un üst düzey satranç arenasından yavaş yavaş uzaklaşmasıyla hız kesse bile zaman zaman devam etmekte. İkilinin kayıtlara geçmiş 174 karşılaşmasında (hızlı satranç,körleme vb. oyunlar dahil) 91,5-82,5 (+9) Kasparov üstünlüğü var. Ancak aranın Karpov’un eski gücünden uzaklaştığı son 10 yılda açıldığını unutmamak gerekir. Tüm bunlara karşı Karpov, sadece günümüzün en üstte yer alan 3 satranççısına karşı genel skorda geride bulunmakta. Kasparov , Anand (34,5/82 -13) ve Kramnik (16/35 -3 ). Timman ise Karpov’un 61/101 +21 üstünlüğü ile en sevdiği rakibi ünvanını alıyor (!) 
 
Kasparov….. ve diğerleri! 
 
20 yıla yakın bir süredir satranç dünyasının zirvesinden inmeyen Gary Kasparov’un günümüzdeki en büyük rakibi Kramnik. İki Rus satranççının 119 mücadelesinde 60-59 Kasparov üstünlüğü bulunuyor. Ancak aradaki yaş farkı ve maç sayısının çokluğu göz alındığında tüm zamanlar için Kasparov’un en korkulu rakibinin Kramnik olduğu ortada. (Bilgisayarlar hariç !) Günümüz satrancının bir diğer lideri Anand ise Kasparov karşısında hayal kırıklığı yaratan bir performansa sahip. İkilinin 73 oyununda Kasparov 45,5 puan alarak +18 üstünlük yakalamış durumda. Kasparov’un geri kalan tüm rakiplerine çok büyük fark attığı sayısal olarak ortada; Short (49,5/72 +27 ), Timman (38,5/56 +21) , Shirov (22/28 + 16 ! ), Topalov (26/38 +14), Bareev ( 14/17 +11 ), Ivanchuk (28/47 +9 ), Adams (14,5/20 +9 ), Morozovich (8/10 +6), Leko (10/16 +4 ), Polgar (12/15 +9) Kasparov’un sayısal olarak geride olduğu tek isim ise bir sürpriz; Boris Gulko (3/7 -1 ) Tabi bu skorda ikilinin son yıllarda karşılaşmamış olmalarının rolü büyük. 
 
Kramnik zor maç kaybeden bir oyuncu. Kasparov’dan sonra en çok mücadele ettiği Anand ile 91 maçta 45,5-45,5 eşitliğe sahip. Ivanchuk 33/60 +6 , Topalov 27/42 +5, Leko 20/39 +1 ile genelde günümüz dünyasının üst seviye oyuncularına küçük üstünlükler sağlarken, en başarılı olduğu oyuncu 24/30 +18 çarpıcı skoru ile Polgar. Genelde üst düzey oyuncularla yaptığı maçlarda hep geride olan Shirov ise bu zor kaybeden oyuncuya üstünlük sağlamayı başararak bir sürpriz yapıyor. Kramnik’in Shirov skoru: 28,5/60-3!
 
Hint süperbüyükusta Anand, Kasparov ve Kramnik dışında kalan rakiplerine çok açık bir üstünlük sağlamış durumda. Ivanchuk 44/81 +7 , Shirov 35/59 +11 , Adams 35/56 +14, Leko 18/30 +6 , Polgar 21,5/29 +14 . Anand’ın süper büyükustalarla maçlarında Kasparov dışında geride olduğu bir rakibi yok. 
 
Ülkemizde çok sevilen ve bir çok hayrana sahip Ivanchuk tepedeki Kasparov, Kramnik, Anand üçlüsü dışında sadece Karpov karşısında az farkla geride 20,5/44 -3. Hollandalı Piket 25/37 +13 skoru ile Ivanchuk’un en başarılı olduğu oyuncu. Diğer bazı skorlar şöyle; Shirov 30/51 +9, Bareev 17/27 +7 , Short 20,5/30 +11 , Beliavsky 14,5/20 +9. 
 
İspanyol büyükusta Shirov belki de en ilginç sonuçlara imza atmakta. Oynadığı rakiplere ya çok ters gelmekte , yada kendisi çok kötü sonuçlar almakta. Bu durumda agresif satranç kişiliğinin payı olduğunu düşünebiliriz. Shirov’un en başarılı olduğu satranççı Hollandalı Loek Van Wely. Gerçek hayatta da pek anlaşamayan ikilinin maçlarında Hollandalı GM deyim yerindeyse puana hasret (19,5/26 +13 ) Topalov’a 32/53 +11, Akopian’ a 13,5/18 +9, Leko’ya 19/31 +7 üstünlük sağlayan satranççı, bahsettiğimiz gibi Kasparov karşısında 28 maçta tek bir galibiyet alamadan =12 – 16 gibi üst seviye için çok kötü bir yüzdeye sahip (%21 !)
 
Gelelim satranç dünyasının kraliçesi Judit Polgar’a. Polgar en çok Karpov ile maç yapmış ve 20/49 -9 skorunu elde etmiş. En başarılı olduğu rakip ise Uçan Hollandalı (!) Piket 20,5/29 +12… Short 14,5/19 +10 , Svidler 7,5/10 +5. En korkulu rakibi ise hiç yenemediği Kramnik 6/30 -18 . Polgar’ın Kasparov karşısında aldığı tek galibiyet ise 2002 yılı sonunda yapılan Rusya-Dünyanın Geri Kalanı karşılaşmasında oynanan bir rapid maçta. Ancak son yılların istatistikleri Polgar’ın artık hiçte kolay bir rakip olmadığını gösteriyor. Özellikle 2003 yılı içinde çok başarılı sonuçlar alan Polgar güçlü rakiplerini bir çok defa alt etmeyi başardı. 
 
Türk oyuncuların maçlarının son yıllara kadar satranç database’lerine yeteri kadar katılmaması nedeniyle böyle bir araştırma yapmak konusunda şanslı değiliz. Bu konuda araştırabildiğimiz tek isim olan Büyükusta Suat Atalık, genelde Yunan rakipleriyle bu tip mücadelelere girmiş. Atalık’ın en çok oynadığı oyuncular Kotronias 6.5/12 +1 , Nikolaidis 6,5/11 +2. En iyi skorları 5/6 +4 ile Kalesis, 4/5 +3 ile Wojtkiewicz karşısında alırken, en kötü sonucu Beliavsky’e 2,5/8 -3. 
 
Listeyi uzatmak mümkün. Ancak amacım işi sadece sayılara dökmek değil, bundan sonra bu büyük oyuncuların maçlarını izlerken aralarındaki maçları hatırlayarak psikolojik faktörleri de göz önünde bulundurmamız. Böylece Kasparov-Shirov, Kramnik-Polgar, Anand-Kasparov, Karpov-Timman vb. maçların değişik açılardan da ne kadar önemli olabildiğini görebiliriz.

Read more »