ÖNSÖZ FIDE Satranç Kuralları oyun sırasında çıkabilecek bütün durumları kapsayamaz ve de her türlü durumu bir kurala bağlayamaz. FIDE Satranç Kuralları içinde tam olarak yer almayan bir durumla karşılaşıldığında, burada tartışılmış eşdeğer durumları gözönüne alarak doğru bir yargıya varabilmek gerekir. FIDE Satranç Kuralları hakemlerin yeterli, adil ve tam olarak tarafsız olduklarını varsayar. Çok detaylı kurallar…
Tarihte bayanların satranca olan ilgisini ilk kez zamanımızdan 4000 yıl önce yaşamış Mısır kraliçelerinden Nefertiti’nin piramidi üzerindeki kabartmalardan anlıyoruz. Bu sizce acaba bir tesadüf mü yoksa kadınların tarihten bu yana ne kadar akıllı olduklarını gösteren bir belge midir?
Yine 10. YY’ın en meşhur mat hikayesi olarak söz edilen “Dilaram Matı” kadınların bu oyuna perde arkasından ne kadar ilgi gösterdiğinin diğer bir belgesidir. Arap şeyhleri arasında oynanan iddialı satranç partisinde ortaya ödül olarak konan “Dilaram” çok sevdiği kocasından ayrı düşmemek için matı kocasının kulağına fısıldamıştır!
1200’lerde yazılmış ve yaşanmış bir Fransız romanı olan “Huon de Bordeau*”da, Huon; kazanırsa, Kral Ivory’nin kızıyla geceyi birlikte geçirmek, yenilirse başının kesilmesi koşuluyla satranç oynamıştır.
Yıl 1924, New York. Dünya ustalığını üç yıl önce Capablanca’ya devreden büyük Emanuel, adaşı genç Eduard Lasker ile oynuyor. 81 inci hamledeler. Çoğu kez yaptığı gibi oyun ortasında psikolojik hamlelerle rakibini yanlış yola saptırmaya çalışmış, fakat sert cevaplarla karşılaşmış ve oyunsonunda diagramdaki güç duruma düşmüş.
|
| Emanuel Lasker – Edouard Lasker |
|
1.? = Beyazlar kaybetmek üzeredir. Çünkü: 1.Kc7 Şb8 2.Fa5 Ve1 3.Şb2 Vf2 ten sonra anlaşılır ki hem kaleyi hem de fili korumak yetersizdir. Bu taşlardan birini feda etmek şartıyla beraberlik olanağı varsa, f2’yi vermemek ancak fili alıkoymakla mümkündür. Fakat göz önünde bulundurmamız gereken bir başka nokta vardır: c4 karesi. Eğer 1.Fd4? Şb7 2.Şb2 Ve1 3.Fc5 Şc6 4.Fa7 Şb5 5.Fd4 Şc4 Zugzvang -+ Bu konumda hamle siyahta da olsa tekrar zugzvang’a girer: 1..Vd2 2.Şb1 Vd1! 3.Şb2 Ve1 -+ Koşulları böylece saptanan beyaz, kaleyi c4’te d5 erine vermekle rakibinin biraz önce incelediğimiz manevrasını da engelleyeceğini anlar.
a b c d e f g h 8 8 7 7 6 6 5 5 4 4 3 3 2 2 1 1 a b c d e f g h Ele aldığımız konumda kalite farkına karşın beyazın üç er çoğunluğu vardır. Fakat bingeç erler savunma yeteneğini kısıtlamaktadır. Ayrıca kalenin yandan…
a b c d e f g h 8 8 7 7 6 6 5 5 4 4 3 3 2 2 1 1 a b c d e f g h Bu pozisyonda Siyahı kazandıracak olan tehdit açık: 1..c4 2.bc4 bc4 3.h4 c3 4.bc3 a4 -+ Ancak Beyaz bir kazanç…
W. Leonidov ile W. Sagorowsk arasında 1962’de oynanmış bir oyun askıya alındığında durum şöyleydi:
|
Hamle Siyahta
Beyaz kolaylıkla Beraberlik sağlayabileceği kanısındaydı. Örneğin: 1..h4 2.c6 h3 3.c7 h2 (3..Fg4 4.b6 h2 5.b7 h1V 6.c8V) 4.c8V Ancak Siyahın bir sürprizi vardır:
1875 yılında Bay Potter ile Bay Fenton Londra’da bir partide berabere kaldılar. Konum şöyleydi:
|
Beyazlarla oynayan Potter, ilerlemiş olan h3 erine Kalesini feda ettikten sonra b5 teki Siyah Kaleye Şahıyla hücuma geçti. 1.Kh3 Şh3 2.Şc6 Ka5 3.b7 Ka6 dan sonra gördü ki: Şc7 oynarsa 4..Ka7 ile er açmaza giriyor. 4.Şb5 Ka1 yine berabere. 4.Şc5 Ka5 5.Şc4 Ka4 Bu sefer de sürekli
|
Bu durum Keres-Smyslov 1953 Zurich Enterzonal turnuvasında 19.Kc3-h3!? hamlesinden sonra meydana gelmiştir. Bu parti her iki taraf için özel bir durum taşıyordu çünkü kazanan şampiyon olacaktı.
Bir dünya şampiyonluğu adayının, beraberlik olarak kabul edilen bir pozisyonda partiyi nasıl kaybedebileceğini, Vancouver’de oynanan Fischer-Taimanov maçının ikinci partisindeki oyun sonu göstermiştir.
Bu parti sekiz saat oynandıktan sonra 72. hamlede ikinci defa ertelendi. Analicilere göre parti birkaç hamle sonra beraberlikle sonuçlanacaktı. Büyükusta Kotov da “Sovyetspor”da, bu durum için Siyahın beraberlik şansı büyüktür diye yazdı. Parti bittikten sonra Taimanov’un kaybettiği haberi Moskova’da bir müddet kötü bir şaka zannedildi.
|
