|
Uluğ NUTKU
Yıl 1924, New York. Dünya ustalığını üç yıl önce
Capablanca’ya devreden büyük Emanuel, adaşı genç Eduard Lasker ile oynuyor.
81 inci hamledeler. Çoğu kez yaptığı gibi oyun ortasında psikolojik
hamlelerle rakibini yanlış yola saptırmaya çalışmış, fakat sert cevaplarla
karşılaşmış ve oyunsonunda diagramdaki güç duruma düşmüş.
 |
|
Emanuel Lasker – Edouard Lasker |
Capablanca ve Alekhine beyazın kaybedeceğini ileri
sürüyorlar ve diğer ustalarla bire on bahse giriyorlar. Çünkü Erler az sonra
teslim alınacak ve Kale + Er Ata karşı kolayca kazanacak. Böylece her ikisi
de turnuva tablosunun «son ışıklarından» Eduard sayesinde tehlikeli
rakiplerinden bir puvan almış olacaklar. Eduard 90 ıncı hamlesinden sonra
biraz adale hareketi için salondan dışarı yürüyünce Bogoljubov’un
tebrikleriyle karşılaşıyor. Bogoljubov sansasyonel telgraf haberinin basın
odasında hazırlanmakta olduğunu söylüyor. Bütün bu kaynaşma içinde
sükûnetini kaybetmeyen tek kişi Emanuel Lasker. Ama önce oyunun seyrini
görelim:
81.g6 Kd7 82.Ab2 Kd2 83.Şf3 Kd8 84.Şe4 Kd2
85.Şf3 Kd8 86.Şe4 Şd6 87.Şd4 Kc8 88.g7! Şe6 89.g8V Kg8 90.Şc4 Kg3 91.Aa2 Şf5
92.Şb4 Şf4 93.Ab2! Şe4 94.Aa4 Şd4 95.Ab2 Kf3 96.Ae4 Ke3 97.Ab2 Şe4 98.Aa4
Şf3 99.Şa3! Şe4 100.Şb4 Şd4 101.Ab2 Kh3 102.Aa4 Şd3 103.Şb3 Şd4 +.
Oyun burada berabere bırakılıyor. Artık kuşku
kalmamıştır, çünkü Beyaz 99 uncu hamlesiyle rakibinin plânını bozmuştur.
Siyah Şahın Kalenin arkasından dolaşarak oyuna girmesi, 99..Şe2,
basitçe Şb2 ile cevaplandırılacaktır. Birkaç hamle önce siyahın
kazandığına inanılması kınamamazdı, çünkü Beyazın Siyah Eri alması üç hamle
gerektiriyordu: Şa3, Ac5, Ab3. Fakat o zaman Siyah Şah c4 karesine
oturabilecek ve Atı açmazdan alacaktı. Bütün bu ümitler Beyazın 93 üncü
hamlesiyle boşa çıktı. Oyuna bitmiş gözüyle bakanlar Dr. Lasker’in keşfini
anlamaya başladılar. Dr. Lasker yeni bir teorik alan keşfetmişti. Bu alanda
kalite ve Er fazlasıyla kazancın gene de mümkün olmadığı ispat ediliyordu.
Eduard, 99 uncu hamlede bunu kavramaya başlayınca
önce akıllıca bir iş yaptı. Basın odasına gitti ve Bogoljubov’un zafer
bildiren haberine engel oldu. Sonra tahtanın başına geldi, son kazanç
şansını denedi, fakat büyük rakibinin yerinden sökülemeyeceğini anlayınca
elini uzattı.
Bugün bu durum oyun-sonu literatürünün klasik
beraberliklerinden biridir. Fakat o zaman bilinmiyordu. Yeni teorik alanın
keşfinin çalışma odasında değil, mücadele sırasında ve yelkovanın tehdidi
altında yapılmış olması Emanuel Lasker’in hizmetinin değerini daha da
yüceltiyor.
|
